«از یادنرفتنی‌ها»یادمان آیت الله جهانگیرخان قشقایی

به گزارش روابط عمومی حوزه هنری استان اصفهان، برنامه «از یاد نرفتنی‌ها» به همت حوزه هنری استان اصفهان با همکاری مجموعه فرهنگی تخت فولاد اصفهان، روز جمعه 26 شهریورماه در تکیه جهانگیرخان قشقایی برگزار شد. 

در این برنامه که با اجرای محمداسماعیل حاج علیان مدیر واحد آفرینش های حوزه هنری استان اصفهان برگزار شد، دکتر اصغر منتظرالقائم و دکتر علی کرباسی زاده به بررسی زندگی و شخصیت میرزا جهانگیرخان قشقایی از بعد فقه و تاریخ و از دریچه عرفان و فلسفه پرداختند.

مهندس علی معرک نژاد مدیر مجموعه فرهنگی تاریخی تخت فولاد گفت: تخت فولاد گنجینه ارزشمندی در شهر اصفهان است که یکی از وظایف ما شناساندن این گنجینه ارزشمند به همشهریان مان است.

وی از برگزاری این برنامه اظهار خرسندی کرد وگفت:خوشحالم پس از ماه ها که به ویژه به دلیل شرایط کرونایی برنامه ای نداشته ایم اکنون با پیشنهاد آقای شاه مرادی این برنامه برگزارشد و امیدوارم شروع پرقدرتی برای شناساندن اسطوره های تخت فولاد به مردم باشد.

شهر اصفهان شهری پیشتاز در تمدن اسلامی بوده است

در ادامه دکتر اصغر منتظرالقائم به بیان تاریخچه تخت فولاد و نام های مختلف آن پرداخت وگفت: این قبرستان در قدیم مشهور به لسان الارض و پس از آن بابا رکن الدین و پس از آن تخت فولاد نامیده شده است. نام اصلی همان لسان الارض بود که به دلیل وفات بابا رکن الدین در دوران صفوی به این نام نامیده شده است.

وی خاطرنشان کرد: اینجا مظهر و نماد فرهنگ و تمدن اسلام است و اینجا بیشترین علمای شیعی را در خود جای داده است و با وجود بزرگان، علما، عرفا، شهدا، هنرمندان و سیاسیون و به ویژه شهدا تقدس این مکان بیشتر شده است.

وی تصریح کرد: در اسطوره های ما آمده است که این قبرستان مورد استفاده یهودیان نیز بوده است و مزار یوشع نبی(ع) نیز که یکی از علمای یهود بود در این قبرستان (تکیه شهدا) قراردارد، سنگ قبرهای دوره آل بویه نیز در این قبرستان کشف شده است که نشان از سندیت تاریخی این مکان دارد.

وی ادامه داد: حضور امام حسن مجتبی (ع) در این قبرستان میراث و هویت شیعی را به ما منتقل می کند و نماد فرهنگ و تمدن اسلام در ایران محسوب می شود.

دکتر منتظرالقائم با اشاره به هنرهای مختلف از جمله کاشی کاری، خطاطی، حجاری، شعر، معماری و ... که در این قبرستان است گفت: تخت فولاد تنها به دلیل اینکه مدفن علما و عرفا و بزرگان است دارای اهمیت نیست بلکه این قبرستان با هنرهایی که در آن است مظهر مسائل هنری اسلام و تشیع هم هست.

وی تاکید کرد: شهر اصفهان شهری پیشتاز در تمدن اسلامی بوده است و این شهر در زمان صفویه بزرگترین و پرجمعیت ترین و زیباترین شهر جهان بود و ایران و تمدن ایرانی در زمان صفویه با اصفهان در اوج بوده است.

وی با اشاره به تکیه سید محمد ترک آذربایجانی و مقابر بزرگانی که در آن وجود دارد گفت: این مکان یک میراث معنوی عظیمی است که  نماد تفکر عرفانی و فلسفی اصفهان است.

سخنگوی این برنامه گفت: تمدن نیاز به علوم عقلی مانند فلسفه، ریاضی، نجوم، فیزیک و... دارد و اگر علوم عقلی نباشد ما نمی توانیم تمدن بسازیم و با علوم اخباری به تنهایی نمی توان تمدن ایجاد کرد. تمدن نیاز به بهره مندی از همه علوم دارد.

وی با اشاره به شاگردان مشهور میرزا جهانگیرخان قشقایی افزود: سید صدرالدین کوهپایی،شیخ محمد فاضل تونی، حاج رحیم ارباب، سید ابوالحسن اصفهانی، سید محمدحسین طباطبایی بروجردی از جمله شاگردان مشهور این عالم گرانقدر بودند.

میرزا جهانگیرخان در میان قوم خویش نیز بسیار سرآمد بود

در ادامه دکتر علی کرباسی زاده از دریچه عرفان و فلسفه به بیان نکاتی در خصوص جهانگیرخان قشقایی پرداخت و گفت: زندگی جهانگیرخانه به سه دوره تقسیم می شود، دوره نخست زمانی که جهانگیرخان با اقوام خود به سرمی برد، دوره دوم زمانی که به اصفهان می آید و نزد بزرگترین اساتید آن دوران به تحصیل می پردازد و دوره سوم تدریس و ریاست حوزه علمیه.

وی تصریح کرد: نکته مهم در مورد جهانگیرخان این است که وقتی به دوستان وی نگاه کنید می بینید رسم بوده است از زمان نوجوانی به حوزه می آمده اند و در جوانی به اجتهاد می رسیده اند اما ایشان در سی سالگی تازه وارد حوزه علمیه شدند ولی چنان فراستی داشته اند که اینگونه درخشیده اند و در تاریخ علم این نمونه ها کم است.

وی به بیان داستان آمدن میرزا جهانگیرخان از ایل قشقایی به اصفهان برای درست کردن تار و پس از آن ورود به مدرسه صدر و درس خواندن در آن پرداخت و خاطرنشان کرد: میرزا جهانگیرخان در میان قوم خویش نیز بسیار سرآمد بود و در تیراندازی و سوارکاری و شاهنامه خوانی از همه بهتر بود، وی در فنون ظاهری در ایل قشقایی از همه بهتر بود و پس از آن با ورود به مدرسه صدر وتحصیل علوم دینی نیز سرآمد شد.

وی ادامه داد: توجه زیادی به نهج البلاغه داشته است و ایشان مدرس نهج البلاغه است و شاگردانی را در اصفهان در این زمینه تربیت کرده است که هر یک نفر برای یک شهر کافی است.

دکتر کرباسی زاده با اشاره به اهمیتی که جهانگیرخان به فلسفه و حکمت می داد گفت: او متوجه می شود برخی علما فکر می کنند فلسفه و حکمت با علوم دینی مغایر است، او فلسفه را با علوم نقلی یکسان کرد و چهل سال در مدرسه صدر و مدرسه جده بزرگ به تدریس در این زمینه پرداخت و فعالیت های ایشان باعث شد که فقها اهمیت علوم عقلی و به ویژه فلسفه را بفهمند.

وی شناساندن مثنوی مولوی به برخی از علما را یکی از مهمترین کارهایی که جهانگیرخان کرد دانست و گفت: ایشان علاوه بر اینکه در علوم زمان خویش سرآمد بود در طب هم بهتر از بسیاری از طبیب های زمان خویش بود گرچه هرگز طباطبت نمی کرد.

سخنران این برنامه گفت: جهانگیرخان هیچ روزی را به غیر از روز عاشورا تعطیل نمی کرد و شب های جمعه و روز جمعه را نیز به تدریس و آموزش علوم می پرداخت.

در ادامه مجتبی شاه مرادی رئیس حوزه هنری استان اصفهان در خصوص ضرورت پرداختن به گنجینه های شهر اصفهان گفت: هرجایی هنر به اهداف خود رسیده است پای بر روی دوش فلسفه داشته است و هرجا هنر عرضه شده بر پایه های هویتی خود تکیه کرده است.

وی خاطرنشان کرد: جهانگیرخان از علمای بی بدیل اصفهان است که در فلسفه هم سرآمد بود و حوزه هنری رسالت خود می داند تا ارتباط برقرارکند میان مفاخر و هنرمندان شهر و امیدوارم که این فتح بابی باشد در این زمینه

رئیس حوزه هنری استان اصفهان ضمن تشکر از مجموعه فرهنگی تاریخی تخت فولاد برای همکاری در برگزاری این برنامه گفت: امیدوارم به زودی شاهد آثاری باشیم که بر مبنای مکتب غنی اصفهان و با معرفی مفاخر این شهر تولید شده باشند.

در پایان این برنامه ضمن غبارروبی و گلاب پاشی مزار آیت الله جهانگیرخان قشقایی توسط حضار، مهدی جهاندار و محمدخادم هر دو اشعاری در خصوص امام حسین(ع)و کربلا و عاشورا خواندند و استاد عباس شاه زیدی در مدح جهانگیرخان قشقایی شعر زیر را خواند.

کوک کن ساز یقینت را دلم از تاب رفت

می‌شود از خانه مضراب تا محراب رفت

 

می‌شود از پرده‌ مضراب حکمت هم شنید

می‌شود تا عمق این دریای بی‌پایاب رفت

 

سیم تارت تا گسست آواز در گوش تو داد

میرزا! مرگا به آن عمری که در این خواب رفت

 

ای چهل ساله مِی کهنه هنوزم دیر نیست

بعد از این هم می‌شود در حلقه‌ی احباب رفت

 

"یا فتی لا تبطل الاوقات فی عهد الشباب"

فرخا عمری که در پای اولوالالباب رفت

 

نیمی از عمرت به پای پرده‌ مضراب ریخت

نیمی از عمر شریفت گوشه‌ محراب رفت

 

دست ما را هم بگیر ای چشمه حکمت که ما

آستین کوته ایمانمان هم آب رفت

 

حجره‌ اشراقی‌ات سر ریز نور است از همان...

خلوت انسی که در بزم تو با ارباب رفت

 

میرزای مشرب نصف جهان مانند رود

در مسیر عشق بی‌تاب آمد و بی‌تاب رفت

 

از فراقش شد پریشان گیسوی زاینده رود

چونکه از دریای حکمت گوهری نایاب رفت