موسیقی آئینی نیز حکایت پر دردی در طی سال های اخیر دارد

به گزارش روابط عمومی حوزه هنری استان اصفهان، خانه موسیقی اصفهان که زیرمجموعه حوزه هنری استان اصفهان است که به دلیل برگزاری نشست های متنوع در زمینه موسیقی یکی از فعال ترین واحدهای این سازمان می باشد، به همین بهانه و به دلیل نگارش مطالب تخصصی موسیقیایی در روزنامه های مختلف توسط مدیر این واحد مهرشاد متین فر به گفت و گو با این هنرمند پرداختیم.

• آقای متین فر خود را معرفی کنید و بگویید تحصیلات شما در چه زمینه ای است و کار موسیقی را از چه زمانی آغاز کردید؟

فارغ التحصیل رشته عمرانِ آب هستم و علاقه مند به فیزیک و ریاضیات، اما هیچگاه نتوانستم خودم را از هنر و مسائل فرهنگی دور کنم. به خاطر نسبت فامیلی که با استاد «فرهنگ شریف» داشتیم، از دوران کودکی گوش من، به موسیقی ایرانی کاملا آشنا بود. شانزده سال داشتم که نزد استاد «مجتبی شجاعی» در اصفهان به طور سینه به سینه شروع به فراگیری ساز دف کردم. یکسال بعد از آن اولین کتاب آموزش دف (عماد توحیدی) منتشر شد. آن روزها هنوز دف، عطر و فضای خاص خود را داشت و مثل ایام فعلی به صنعتِ دف نوازی تبدیل نشده بود. بعد از مکاشفه با دف در سال 76 پبش استاد «هدایت الله سیاره» رفتم و شروع به نواختن تار کردم. به غیر از این دو ساز،  سه تار و تنبک هم می­نواختم. اما در واقع از همان دوران شوق و اشتیاق من، بیشتر به تحقیق و مطالعه و نوشتن در مورد هنر موسیقی مربوط می­شد. به همین خاطر از آن دوره تاکنون به طور جدی، به مطالعه رشته­های علوم انسانی و مطالعات فرهنگی مشغول شدم.

• برایمان در مورد این واحد و فعالیت هایی که در آن انجام می­شود، صحبت کنید.

خانه موسیقی اصفهان یکی از واحدهایی است که تحت نظارت معاونت فرهنگی حوزه هنری اصفهان مشغول به فعالیت است. از اواسط دهه هشتاد واحدی به این اسم به وجود آمد و هنرمند گرانقدر جناب آقای دکتر «امید قبادی» به عنوان مدیر خانه موسیقی سالها در این خانه فعالیت نمودند. از سال 96 که دیگر دکتر قبادی به دلیل گرفتاریهای شغلی فرصت حضور در این مجموعه را نداشتند از استاد «حسن منصوری» کمک گرفتند و پس از آن خود ایشان رسما به عنوان مدیر خانه موسیقی منصوب شدند. ورود من به خانه موسیقی ابتدا در سال 96 به واسطه چند سخنرانی در خانه هنرمندان با خانه موسیقی، شکل گرفت و با معرفی و اعتماد استاد منصوری به حوزه هنری اصفهان معرفی شدم و به عنوان کارشناس مسئول این واحد شروع به فعالیت کردم. سال گذشته استاد منصوری به خاطر اینکه بازنشسته سازمانی بودند، از این واحد کناره گیری کردند و بنده در حال حاضر مسئولیت این واحد را به عهده دارم. من و جناب استاد منصوری برایمان مهم نیست چه اسمی داشته باشیم. مهم برای ما این است که این­جا بتوانیم برای موسیقی این شهر یک قدمی، حتی کوچک برداریم.

در مورد فعالیت های خانه موسیقی باید بگویم این واحد در زمینه هایی همچون: تولید آلبوم و کتاب موسیقی، برگزاری کنسرت­ها، نشست­ها و کارگاه­های موسیقی فعالیت دارد. ما در سال 97 موفق شدیم یکی از فعال­ترین واحدهای موسیقی در ایران باشیم. در سال 98 هم این فعالیت ها ادامه داشت با این تفاوت که به خاطر مشکلاتی فعالیت های ما از مرداد ماه امسال شروع شد و در نیمه دوم سال نیز به خاطر مشکلاتی از جمله تعطیلی های اخیر به خاطر شیوع بیماری کرونا تعدادی از نشست­های ما برگزار نشد. اجازه بدهید به طور مختصر اشاره­ای به این نشست ها و آمارها داشته باشم. نشست های ما در این دو سال در پنج بخش: موسیقی ایرانی (10 نشست)، موسیقی آئینی (27 نشست)، موسیقی فیلم (10 نشست)، گفتآوا (2 نشست)، کارگاه ها (2 جلسه) رونمایی (یک جلسه) و مجموعا 52 جلسه برگزار شد. در بخش موسیقی ایرانی من و استاد منصوری ابتدا به مساله مهم و کلیدی آموزش در موسیقی پرداختیم و دو نشست پیرامون چگونگی آموزش در موسیقی ایرانی و آسیب شناسی آن برگزار کردیم. همچنین بعد از آن 5 نشست را به مساله آموزش موسیقی کودک (که به غلط اُرف نامیده میشود) اختصاص دادیم. ولی مساله نشست های موسیقی کودک به دلیل عدم استقبال مربیان موسیقی کودک و مسئولین آموزشگاه ها تداوم نیافت.

در سال 98 تصمیم گرفتیم به مساله سبک­­شناسی بپردازیم. در ابتدا سبک شناسی آواز انتخاب شد که تاکنون دو نشست آن برگزار شده ، بعد از سبک شناسی آواز به سبک­شناسی کلیه سازهای ایرانی و آهنگسازی خواهیم پرداخت. در ضمن ما در سال 98 نشست هایی را تحت عنوان «گفتآوا» طراحی کردیم که موضوع این نشست­ها توسط خانه موسیقی انتخاب نمی­شود و هر کدام از هنرمندان و پژوهشگران موسیقی که طرح یا پژوهشی برای صحبت کردن داشته باشند با تعامل با خانه موسیقی، می­توانند به عنوان سخنران حضور داشته باشند. نشست اول گفتآوا با حضور دوست هنرمند و اندیشمند «علیرضا مرتضوی» با مباحثی همچون: موسیقی درون معنا، موسیقی اکسپریمنتال و تجربی و نشست دوم گفتآوا هم با حضور دکتر «فریدون فراهانی» با موضوع «همانندی ساختاری معماری و موسیقی ایرانی» برگزار شد که هر دو نشست بدون شک از باکیفیت ترین نشست های برگزار شده بود.

پس از نشست های موسیقی ایرانی ما نشست های موسیقی آئینی را داریم که به همت استاد منصوری در سه رشته: موسیقی زورخانه، موسیقی تعزیه و موسیقی شاهنامه­خوانی در سال 97 با همکاری آقایان: مرشد سعید رحیمی، اسدالله عسگری رنانی و محمد علیخاصی در 21 نشست برگزار شد که سهم هر رشته 7 نشست بود. امسال نیز این نشست ها تداوم داشت ولی با تعداد جلسات کمتر. موسیقی آئینی نیز حکایت پر دردی در طی سال­های اخیر دارد. ضمن اینکه این هنرها در حال فراموشی است و در طی سال­های اخیر، بسیار دچار آسیب های جبران ناپذیری شده است.

-  یکی از نشست های شما که مورد توجه قرار گرفته نشست های موسیقی فیلم است. چه شد که به موسیقی فیلم پرداختید؟

نشست­های موسیقی فیلم در طی گفتگویی با معاون فرهنگی حوزه هنری طراحی شد و برای مشورت بیشتر در تهران نزد استاد «کامبیز روشن روان» رفتم و ایشان راهنمایی­های ارزنده­ای به ما کردند و خودشان با آغوش باز، همکاری در این زمینه را پذیرفتند و در نشست نخست موسیقی فیلم در تاریخ 28 آبان ماه سال گذشته در سالن سعدی حوزه هنری اصفهان حضور پیدا کردند و در مورد تاریخچه موسیقی فیلم در جهان غرب و برخی تجربیات موسیقی فیلم در ایران سخنرانی کردند. بعد از آن این نشست ها ادامه پیدا کرد و با وجود تمام مشکلاتی که در این راه با آن مواجه بودیم تا کنون ده نشست از آن برگزار شده و خدا را شکر دارد مخاطبان خاص خود را در اصفهان پیدا می­کند. همچنین جا دارد از دوستان آهنگسازم آقایان: حسن زمان و علی رفیعی به خاطر حضور دو ساله شان تشکر کنم. در زمستان امسال هم دوستان خوبی مثل کیومرث توکلی و هومن همامی هم به جمع ما اضافه شدند. دو نشست آخر هم با حضور آقای توکلی برگزار شد.

• از دیگر فعالیت های خانه موسیقی اصفهان بگویید؟

در سال 97 دو آلبوم «دوتارچی» (کامیار فانیان) و «بهار جاهد» ( با خوانندگی امیرمسعود امیری همراه با تنظیم امین میرزایی و سعید هنرمند) را تولید کردیم که رونمایی بهار جاهد نیز در سال گذشته روبرو شد. امسال نهم اسفند قرار بود مراسم رونمایی آلبوم سیاه مشق (آلبومی کوبه ای با حضور پویان جمشیدی و استاد ارژنگ کامکار) را برگزار کنیم که به خاطر شیوع بیماری کرونا لغو شد. ضمن اینکه چهار نشست دیگر ما در اسفند ماه امسال به همین خاطر لغو گردید.

• به غیر از فعالیت در خانه موسیقی،خود شما دیگر چه فعالیت های فرهنگی دارید؟

من تصمیم دارم تعدادی از کتاب ها و مقالاتم را به مرور چاپ کنم. چند کتاب منتشر نشده از سالها پیش (به خاطر وسواس علمی که داشتم)، باقی مانده که دیگر از سال آینده  وقت آن رسیده آنها را منتشر کنم. از جمله کتابی در مورد سبک استاد فرهنگ شریف و کتاب موسیقی به روایت اصفهان که به موسیقی اصفهان در دوره صفویه پرداختم. در زمینه سبک شناسی در موسیقی ایرانی تصمیم دارم سبک شناسی آواز وکلیه سازها را منتشر کنم که در این میان سبک­شناسی آواز، تار، سه تار،کمانچه و نی به اتمام رسیده است.

همچنین مجموعه مقالاتم در زمینه موسیقی (در طی 20 سال اخیر)، سینما، ادبیات و برخی رشته­های علوم انسانی از دیگر کارهای من در آینده خواهد بود. ولی مهم ترین کاری که در طی بیش از ده سال اخیر تمام وقت و انرژی من را گرفته نوشتن مجموعه کتاب سه جلدی «فلسفه طیفی» است. در این کتابها در واقع تلاش کردم کاربرد نظریه «منطق فازی» را در کلیه رشته های علوم انسانی (از قبیل: فلسفه، منطق، عرفان، جامعه­شناسی، روان­شناسی، زبان­شناسی، تاریخ­نگاری، مدیریت، ادبیات و نظریه­های هنری) نهادینه و تبیین کنم. کار بسیار سنگین و طاقت فرسایی است و به هر جهت در آینده کارهای زیادی پیش رو دارم که امیدوارم به لطف خدا بتوانم آنها را انجام بدهم.

• سخن آخر؟

دوران کنونی به گونه ای شده که اگر کسی اذعان کند برای هنر دغدغه و دلمشغولی دارد کسی حرف او را باور نخواهد کرد. خانه موسیقی اصفهان واحدی است که بودجه چندان زیادی ندارد. اگر من یا استاد منصوری به اینجا آمدیم بدون شک به خاطر حقوق ماهیانه آن نبوده است و تنها به دلیل علاقه و داشتن دغدغه بوده است، در نهایت به کلیه بزرگان و اهالی موسیقی اصفهان اعلام می­کنم خانه موسیقی قبل از هر چیز خانه آنهاست. واقعا بسیار آرزومندم امسال تعداد دیگری از اساتید و بزرگان این شهر نیز به جمع ما اضافه شوند.