موسیقی فیلم سبب می شود تماشاگر با رغبت بیشتری به تماشای فیلم بنشیند

به گزارش روابط عمومی حوزه هنری استان اصفهان، در این نشست نخست "مهرشاد متین فر" به عنوان دبیر نشست مباحثی را پیرامون نسبت های سینما و موسیقی عنوان کرد.

وی خاطرنشان کرد: هنر سینما اگر چه از نظر تصویری با هنرهای عکاسی و نقاشی بیشتر در ارتباط است اما از نظر حرکت و ریتم همسو و هم‌جهت با هنر موسیقی است، چنانچه به تعبیر استاد "محمدرضا اصلانی" اگر نقاشی نقد تصویر جهان باشد و عکاسی دیدن لحظه مفقود جهان- که همواره در گذشته است- سینما هنری است که همواره در زمان حال در جریان است. حتی فلاش بک های سینمایی نیز چنین کارکردی دارند و در زمان حال، و هر لحظه آن آینده ای است بر لحظه گذشته؛ و در موسیقی نیز بدین صورت بوده که این هنر به زمان ریتم بخشیده و در زمان پیش می رود.

وی در ادامه اظهار داشت: اگر تصویر را در سینما همچون نُت های افقی یک قطعه موسیقی در نظر بگیریم، صدا (اعم از دیالوگ، افکت ها، موسیقی و صداهای مختلف) می تواند در حکم نت های عمودی باشد.

حال آیا ما چنین مشابهتی را در هنر موسیقی نمی بینیم؟ در موسیقی اگر ترکیب همزمان نت های افقی و عمودی پلی فونی (Polyphony) یا چند صدایی محسوب می شود، سینما نیز این ویژگی را با ترکیب همزمانی تصویر و صدا نشان می دهد و از این نظر سینما را قاعدتا باید پلی ایماژ و پلی فونی در نظر گرفت و از این نگاه موسیقی و سینما در پیوند هستند.

متین فر برای نقش سینما در دریافت انسان از هستی نخست به دو نگاه کهن در تاریخ اندیشه اشاره کرد که نخست فیثاغورس جهان را یک نوع موسیقی فلکی و کیهانی میدانست و فهم جهان را امری "شنیداری" در نظر می گرفت، از آنسو افلاطون با تمثیل مشهور غار افلاطون، درک و دریافت ما از هستی را به امری "دیداری" تبدیل نمود. اما پس از دو هزار سال هنر سینما دریافت و فهم ما را از جهان به امری "دیداری- شنیداری" مبدل کرد و این امکان را به انسان امروزی داد که فهم جامعی از دنیای پیرامون خود داشته باشد.

دبیر نشست دوم موسیقی فیلم در مورد کاربرد واقع گرایانه موسیقی در فیلم اظهار داشت: کاربرد موسیقی در فیلم از نظر ظاهر بیشتر نقش پراکنندگی و خلاءهای موجود در فیلم را به عهده می گیرد و در اصطلاح می تواند برای کُندی تصاویر، نقشی تسریع کننده هیجانی ایفا نماید تا تماشاگر با رغبت بیشتری به تماشای فیلم بنشیند. از این رو در تاریخ سینما در آغاز برخی موسیقیدانانی که به تعبیر آدورنو و بنیامین موسیقی را متعالی ترین و والاترین هنرها میدانستند، با نقش موسیقی در سینما و اینکه بیشتر موسیقی به عنوان مددکار تصویر، نقش تشریح کننده و توصیف کننده را داشته باشد، مخالف بودند. یکی از این موسیقیدانان "استراوینسکی" بود که عقیده داشت موسیقی هنری پرارج تر از آنست که به خدمت هنرهای دیگر دربیاید؛ هر چند در نهایت نامبرده منکر نقش موسیقی به عنوان تکمیل کننده تصاویر نبود ولی چنین قطعاتی را از نظر زیباشناختی قابل تامل نمیدانست و معتقد بود چنین موسیقی به خاطر نوع قراردادی بودنش نمی تواند خالص باشد.

اما در تاریخ موسیقی فیلم به تدریج بسیاری نظریه پردازان هنر و موسیقیدانان برای موسیقی فیلم نگاه قابل تاملی از نظر زیباشناختی در نظر گرفتند.

در ادامه و پس از سخنان دبیر نشست خانه موسیقی، حسن زمانی به عنوان سخنران اصلی سخنان خود را در مورد موسیقی فیلم آغاز کرد و برای مقدمه بحث خود ابتدا به کارکرد موسیقی در سینما اشاره داشت و گفت: موسیقی فیلم بیشتر برای تشدید کردن صحنه هاست تا تاثیرگذاری بیشتری بر روی مخاطب حاصل گردد. اما اینکه چرا برخی آثار آهنگسازان در سینما ماندگار می شود بیشتر به نوع علم موسیقی آنها مربوط می شود. گاهی اوقات نقشی که موسیقی در فیلم ایفا می کند به گونه ای است که بسیار بر فیلم غالب است که به عنوان نمونه می توان به برخی آثار خانم "النی کارایندرو" در فیلم های "تئو آنجلوپولوس" اشاره داشت.

حسن زمانی برای تحلیل شیوه برخی آهنگسازان برجسته موسیقی فیلم بخش های مختلفی از صحنه های فیلم های سینمایی که از نظر موسیقیِ فیلم ممتاز و درخشان بود را پخش و پیرامون آن صحبت کرد.

در این نشست قطعاتی از فیلم هایی همچون: سقوط شاهین سیاه (Black Hawk Down ,2001) به کارگردانی ریدلی اسکات و آهنگسازی هانس زیمر، فیلم‌آسمان سرپناه (The Sheltering Sky, 1990) به کارگردانی برناردو برتولوچی و آهنگسازی ریوئیچی ساکاموتو و از فیلم های ایرانی فیلم "سیمای زنی در دوردست، ۱۳۸۲" به کارگردانی علی مصفا و آهنگسازی پیمان یزدانیان پخش شد.

در نشست دوم موسیقی فیلم شاهد اجرای زنده قطعه ای از فیلم "برفراز آسمانها" توسط "میلاد امیری" بودیم که با صدای خود در این جلسه اجرا کرد و در بخش دیگری "خشایار چهاربچاری" با ویولن قطعاتی از موسیقی فیلم‌ را اجرا نمود.