هستن یا نهستن مسئله این است

همزمان با نمایش فیلم در گالری مجاورنمایشگاه پوسترهای (زرکوب تلألو مطلا) افتتاح شده است، نمایشگاهی پر از پوسترهای نفیس. دانشجویان رشته شهرسازی دانشگاه شیخ بهایی نیز در راهرو و لابی سعدی نمایشگاه دایرکرده اند و این برنامه ها در این سرما گرمابخش عمارت تاریخی سعدی شده اند و علاقه مندان را به حوزه هنری کشانده اند.

پس از اکران فیلم «تردید» میلادعباسی مجری برنامه با دعوت از امیریوسف دهقان (کارشناس سینما) می خواهد تا در خصوص فیلم و به ویژه اقتباس این اثر از نمایشنامه مشهور«هملت» شکسپیر توضیحاتی را ارائه نماید.

دهقان با اشاره به هوش کارگردان فیلم در بومی سازی این نمایشنامه می گوید: شخصیت هایی که در فیلم آمده اند مابه ازای خارجی ندارند و وقتی کارگردان یک کاراکتر ارمنی در قصه می گذارد که تئاتر نیز بازی می کند اصرار دارد تا هملت را با زبان هملت بیان کند که این بسیار هم خوب است. البته آدم ها در این فیلم مابه زای خارجی ندارند و ما به عنوان ابرفضا قصرها را باور می کنیم چون هیچ یک تجربه ای از آن نداریم.

ذات فیلم تئاتری است 

عباسی نیز با اشاره به اینکه این فیلم بیان قصه طبقه بورژوا است گفت: جذابیت این قصه کاراکتر پولنیوس است که خیلی جالب درآمده و فیلم در فضا می چرخد و کاراکترها را یک به یک وارد قصه می کند، اینکه بیننده داستان نمایشنامه هملت را می داند و می خواهد ببیند کارگردان چگونه قصه را مطرح می کند جالب است، من خودم با گارد تئاتری به دیدن فیلم رفتم و به نظرم قاب بندی به شدت تئاتری است اما این تئاتری بودن اینجا درست درآمده است. کارشناس برنامه نیز در تأیید حرف های مجری افزود: بله ذات فیلم تئاتری است.

مجری از اینکه چگونه می توان یک اثر را به خوبی مانند فیلم «ناخدا خورشید» تقوایی اقتباس کرد و آن را با فرهنگ ایرانی آدابته کرد که حتی بیننده نفهمد اثر اقتباس شده است، پرسید.

امیریوسف دهقان چنین پاسخ داد که قدرت دراماتیزه کردن نیاز به شناخت دارد و باید بدانیم چرا آدابته می کنیم و نقاط درست آدابته کردن چیست؟ در واقع اقتباس خیلی تخصصی است، وقتی می خواهیم نمایشنامه ای را اجرا کنیم و یا از روی آن فیلم بسازیم عین به عین مثل نمایشنامه، ساختن چندان جذابیت ندارد و ما به فراخورمحتوا باید فرم را جذاب کنیم.

وی ادامه داد: در یک اقتباس خوب، برای هرچه در محتوای اولیه وجود دارد باید یک فرم درست پیدا کرد و جان کلمه را باید برای مخاطب فارسی زبان تعریف کنیم برای مثال مفهوم روح در غرب با شرق متفاوت است و روح در ایران بارترسناک دارد. در هنر برای آنچه می خواهیم بگوییم باید یک فرم درست انتخاب کنیم ، در آدابته کردن باید اول ظرف و بستر درست ایجاد شود و بعد آن حرف را در آن ظرف قراردهیم.

مجری برنامه با اشاره به صحنه احضار روح در فیلم تردید گفت: احضار روح پدر هملت در این فیلم بسیار قوی است و به سمت فولکور ایران رفته و در زیست بومی که نشان داده جواب داده است.

 

پایان تراژدیک در دنیای مدرن متفاوت است

کارشناس این برنامه خاطرنشان کرد: تعریف تراژدی جهان مدرن و پسامدرن فرق می کند، تراژدی در جهان مدرن به معنای مرگ تمامی شخصیت های قصه نیست، تغییرات شخصیت در این فیلم به دلیل آن است که کارگردان اصرار دارد امضای خود را روی اثر بگذارد و به معنای جرح بی رحمانه هملت نیست. کاراکترها مدرن هستند و پایان تراژدیک در دنیای مدرن متفاوت است.

وی ادامه داد: یکی از مولفه های زیستی ما اندازه گیری همه چیز است مثل قانون که در زمان هملت وجود ندارد اما در این فیلم وجود دارد، واروژ کریم مسیحی خود در خصوص خانواده های به نمایش درآمده در این فیلم می گوید این خانواده ها بورژوای نوکیسه هستند نه بورژوای رو به اضمحلال، این بورژوا ها را نمی توان با بورژوای شاهزادگان دانمارک مقایسه کرد.

دهقان تصریح کرد: در واقع کلکی که کارگردان می زند این است که در فرم ما را به یک فضای قابل قبول شرقی که باورغربی دارد ببرد. واروژ در این فیلم به سبک بیضایی نزدیک شده است، بیضایی فرزند تئاتر است و با دوربینش در فیلم ها به دنبال آدم ها می دود و این امکانی است که در تئاتر وجود ندارد، بیضایی عقده مند (به مفهوم خوب) از دوربین استفاده می کند و خط فرضی را می شکند و قدرت مند کار می کند.

کارشناس برنامه افزود: دوربین به شدت مبتنی بر سینما است و بازیگران به شدت مبتنی بر تئاتر هستندو ادغام این دو به زیبایی در این فیلم اتفاق می افتد و حاصل آن می شود یک کار بسیار قوی که ذات داستان آن از تئاتر می آید و المان بازی ها تئاتری است  که مورد علاقه کارگردان است.

بودن یا نبودن

مجری گفت: جمله اصلی در نمایشنامه هملت «بودن یا نبودن است»، واروژ به ماندن یا نماندن آن را تعبیر می کند.

دهقان افزود: امیر نادری به جای آن «هستن یا نهستن» را به کار می برد و شاید این تعبیر برای این فیلم بهتر باشد.

این نشست با پرسش چند نفر از حضار در خصوص موفق بودن این فیلم در اقتباس به پایان رسد و قرار شد و هفته آینده نیز فیلم «شیرشاه» اثر راجرآلرز به نمایش درمی آید تا نشان دهد چگونه یک نمایشنامه را می توان به کارتون تبدیل کرد.

گفتنی است، برنامه «سینما تک سوره» در آبان ماه در بعدازظهر روزهای سه شنبه و در آذرماه در روزهای چهارشنبه برگزارمی شود.