«روزهای بی قوامی» که طی شد

پاییز سال 1356 است و هیچ کس نمی داند در آن روزهای پرآشوب، درست عصر روزی که قرار است به خاطر فرارسیدن محرم، جشن بی سرو صدایی به مناسبت تولد پسر آقای قوام گرفته شود چه اتفاقی می افتد. علی قوام، مرد آرامی که به همراه زن و تنها فرزندش در خانه ای ساده زندگی می کند صبحانه را می خورد و خانه را به قصد رفتن به اداره ترک می کند، با بیان این جمله که "شب زودتر برمی گردم".

دیرتر از همیشه شده که دریا صولتی، زن آقای قوام، معلم تاریخ مدرسه، نگران از این تاخیر دست به دامن دوست و برادر و همکاران همسرش می شود بلکه نشانه ای از او بیابد و هر چه بیشتر می جوید کمتر می یابد. 

از اداره به آگاهی از آگاهی به سردخانه از سردخانه به بخش زندانیان سیاسی، در وضعیتی که همه آقای قوام را یک مبارز انقلابی می شناسند، به جز دریا، همسرش که تنهای تنهای تنهاست.

در آخر یک تلفن ناشناس گره معما را برای دریا باز می کند. او تصویر مرد ساده زندگی اش را کنار می زند و مردی را می بیند که تا پای جان پای عقیده اش ایستادگی کرده، همان مردی که می توان بی اندازه دوستش داشت. 

دریا، کنار گور دسته جمعی مبارزانی که تن به اعتراف و مذلت نداده اند، درمی یابد که نه او و نه علی قوام هیچ یک تنها نیستند. او مثل یک جوانه سر از خاک مردان بزرگ برمی دارد و به خانه می رود تا مبارزی دیگر را در دامن خود پرورش دهد. ندای الله اکبر، در گوش شهر پر آشوب طنین انداخته و مرد و زن مشتی شده اند بر دهان هر چه خودخواهی و تکبر است. 

حوزه هنری اصفهان تماشاخانه ماه را به صورت رایگان در اختیار اجرای تئاتر "روزهای بی قوام" به نویسندگی ایوب آقاخانی با کارگردانی اوژن صفاری گذاشته است. به مناسبت چهلمین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی ایران، زنگ افتتاح این تئاتر در 33 استان کشور به صورت هم‌زمان نواخته شده و اجرای آن به کارگردانی افراد مختلف در هر استان، تا 24 بهمن‌ماه ادامه خواهد داشت. بعد از داوری تئاترهای اجرا شده نیز، سه اثر از سراسر کشور انتخاب و برای حضور در سی و هفتمین جشنواره بین‌المللی تئاتر فجر معرفی می شوند.

اوژن صفاری در گفت وگو با خبرنگار حوزه هنری اصفهان اظهار کرد: سینماگرانی که برای نخستین بار نمایشنامه ایوب آقاخانی را روی صحنه می بینند اذعان دارند که این نمایشنامه شباهت زیادی به فیلمنامه «تله فیلم» دارد و با توجه به اینکه آقای آقاخانی اجازه دراماتورژی بر روی اثر خود را نداده اند، من و 32 کارگردان دیگری که بناست به مناسبت فرارسیدن چهلمین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی ایران این نمایش را همزمان در استان های خود اجرا کنند، قدرت دخالت چندانی در متن نداشته اند.

وی افزود: به دلیل اینکه ریتم نمایش بهبود پیدا کند من چهار صحنه را حذف کرده و محتوای آن را در صحنه های دیگر ادغام کرده ام. همچنین به سبب تماس های تلفنی زیادی که در نمایش گنجانده شده تصمیم گرفتم به جای اینکه مخاطب، صدای تماس گیرنده ها را از پشت پرده بشنود آنها را نیز روی صحنه بیاورم و همه چیز را مقابل دیدگان تماشاگر ترسیم کنم چون این همزمانی ها باعث جذابیت کار می شود. 

او ادامه داد: با توجه به اینکه متن نمایشنامه کاملا رئالیستی است، سعی کردم کمی تعلیق به آن اضافه کنم تا تماشاگران مشتاق دنبال کردن موضوع باشند و خوشبختانه خیلی از تماشاگران بعد از اتمام اجرا از من می پرسیدند آیا بهروز جاسوس بوده؟ این نشان می دهد که تعلیق کار خود را به درستی انجام داده و ذهن مخاطب را درگیر کرده است.

صفاری درباره انتخاب اسامی این نمایشنامه گفت: ایوب آقاخانی در انتخاب اسامی بسیار هوشمندانه عمل کرده است. نام شخصیت اصلی این قصه، دریا صولتی است. برای دریا می توان یک صفحه صفت نوشت. دریا هم حیات می بخشد و هم جان می گیرد، هم آرامش دارد و هم طوفان و تمام این جزییات را در شخصیت زن آقای قوام می توان دید. سایر اسم ها نیز به همین شیوه استعاره آمیز انتخاب شده که قابل تحسین است.

او به نقل از استاد خود، عباس جهانبخش اظهار کرد: کارگردان خوب، کارگردانی است که بتواند از دل یک متن ضعیف کار متوسط رو به بالایی خلق کند و من تمام تلاشم را کرده ام تا جای پای کارگردان در اثر مشهود باشد و "روزهای بی قوام" به دل مخاطب بنشیند.

صفاری که برای درک بهتر مخاطبان، تعدادی از جملات کلیدی نمایشنامه را در بروشور نمایش خود گنجانده در ادامه گفت: جان مایه این اثر و حرفی که می خواهد بیان کند این است که خودخواهی و خودبینی و تکبر و قدرت طلبی محکوم به شکست است و فواره هر چه بلندتر، سرنگونی آن بیشتر. این پیام همیشه در طول تاریخ برای همه انسان ها تکرار شده و محدود به زمان خاصی نیست.

"روزهای بی قوام" بیانگر بخشی از تاریخ این سرزمین است که تماشای آن می تواند به مثابه چراغی فراروی آیندگان باشد. 

این کارگردان تئاتر به منظور هر چه بهتر شدن تماشاخانه ماه گفت: تئاترهای دو یا سه پرسوناژه در پشت صحنه تماشاخانه ماه به راحتی می توانند فعالیت داشته باشند اما برای تئاترهایی که شخصیت های بسیاری دارد فضای پشت صحنه کوچک است. ضمن اینکه بخاطر کوچک بودن در ورودی بعضی از وسایل دکور را نمی توان استفاده کرد و اگر بتوان یک در پشتی برای ورود و خروج تعبیه کرد هم به ایمنی تماشاخانه کمک  می کند و هم به کارگردان هایی که می خواهند بعد از اتمام صحنه خود بیرون رفته و کار عوامل نمایش را در بین تماشاگران دنبال کنند. 

وی افزود: سیاه بودن کف صحنه نیز جلوه تئاتر را افزایش می دهد و امید است که با تجهیز کامل این تماشاخانه، شاهد یک سالن مجهز بلک باکس در شهر اصفهان باشیم.

به گزارش خبرنگار حوزه هنری اصفهان، اجرای نمایش "روزهای بی قوام" از 13 بهمن ماه آغاز شده و تا 24 بهمن ماه، هر شب رأس ساعت 19 در تماشاخانه ماه حوزه هنری اصفهان می توان آن را دید. محسن بهادری و سمیرا وکیلی به عنوان دستیار کارگردان، امیر حسین رجبی به عنوان مدیر صحنه، سمیه محمدی برای طراحی و اجرای گریم، شفق کاظمی برای آرشیو لباس و امیر زندوی به عنوان دستیار گریم در این نمایش فعالیت داشته اند.