موسیقی نینو روتا ساده و ملودیک بود

در آغاز این نشست، "مهرشاد متین فر" کارشناس خانه موسیقی در ابتدا پس از اشاره به زندگینامه نینو روتا به تحلیل ابعاد کار این آهنگساز پرداخت و افزود: برای شناخت عمیق موسیقی روتا نخست باید مولفه هایی همچون آشنایی با سینمای ایتالیا، جنبش نئوریالیسم ایتالیا و دوران گذار و به خصوص سینمای فلینی را شناخت. بنابراین ابتدا باید به دوران هنری موسیقی فیلم او نظری افکنده و ویژگی های سبکی آن را مشخص نماییم. همچنین باید در نظر داشته باشیم اکثر آثار موسیقی فیلم روتا با فیلمهای فلینی همراه بوده و این همکاری ۲۸ سال و ساخت ۱۵ فیلم تداوم داشته است.

متین فر در ادامه پس از نگاهی گذرا به تاریخچه سینمای ایتالیا و جنبش نئورئالیسم به فعالیت های مشترک نینو روتا با فلینی پرداخت و خاطرنشان کرد: آثار موسیقی فیلم نینو روتا را میتوان به دو دوره سبکی کرد که دوره اول آن از زمان اولین تجربه های سینمایی و نیز آغاز همکاری با فلینی (در فیلم شیخ سفید؛ ۱۹۵۲) شروع شده و با ساخت فیلم شبهای کابیریا (۱۹۵۷) به پایان میرسد. در این دوره روتا در آثارش ویژگی های نئوریالیستی خود را حفظ نموده چون که هنوز فیلمهای آن دوره به دوران گذار از نئورئالیسم نرسیده بودند. به طور کلی موسیقی روتا ساده و ملودیک و به صورت ارکسترال بوده و ترکیبی از موسیقی ایتالیا، موسیقی کلاسیک و موسیقی جز می باشد.

دبیر نشست ششم، پس از آن به دوره دوم سبکی نینو پرداخت و اظهار داشت: از زمان ساخت فیلم زندگی شیرین ۱۹۶۰ (به کارگردانی فلینی) و فیلم بوکاچینو هفتاد ۱۹۶۳ (کار مشترکی از فلینی، ویسکونتی، دسیکا و مونیچلی) ویژگی های سبکی کار فلینی تغییر می یابد و از فضای نئورئالیستی فاصله میگیرد. در این دوره سینمای فلینی ویژگی های خاصی دارد که به تبع آن موسیقی روتا نیز از آن تاثیر می پذیرد. مولفه های تشکیل شده سینمای فلینی عبارت است از: ۱. تکیه بر استعاره های اتوبیوگرافیک ۲. اهمیت خیال و رویا ۳. اهمیت شور و نشاط و غلبه جهان دیونوزوسی بر آپولونی ۴. حضور نوعی تلخیِ شیرین ۵. پارودی.

مهرشاد متین فر در بخش نهایی صحبت های خود با استفاده از ویژگی های سینمای فلینی به تحلیل نیمه دوم سبکی نینو روتا و به خصوص ویژگی های فیلم های: هشت و نیم (۱۹۶۳)، جولیتای ارواح (۱۹۶۵)، ساتیریکون (۱۹۶۹)، آمارکورد (۱۹۷۳) و کازانوا (۱۹۷۶) پرداخت و ویژگی های آنها را بیان کرد.

پس از آن نوبت به تحلیل و تفسیر آثار نینو روتا و پخش بخش هایی از فیلم ها رسید که حسن زمانی (آهنگساز) در طی صحبت های خود به تفسیر آثار نینو روتا پرداخت.

وی در آغاز صحبت های خود گفت: شاید نینو روتا را همه به موسیقی فیلم می شناسند اما باید دانست او فعالیت هایی در زمینه اپرا، باله و ارکستر کوچک داشته است. برای شناخت روتا باید بدانیم دو چیز در زندگی او بسیار مهم بوده که یکی شهر سیسیل و دیگری دوُرژاک (آهنگساز برجسته) بوده است.

پس از آن زمانی به ویژگی های موسیقایی آثار روتا پرداخت و افزود: نینو روتا بخش زهی های ارکستر را خیلی خوب می نویسد و همیشه در اکثر آثارش زهی ها بدون کم و کاست وجود دارد و تسلط روتا به ارکستراسیون بسیار زیاد است.

در ادامه سخنران نشست ششم به توصیف آثار او پرداخت و خاطرنشان کرد: موسیقی روتا به تعبیر من کاملا زمینی است برخلاف موریکونه که مشاهده می شود در فرایند اسطوره سازی در آثارش سوژه ای را به عنوان اسطوره پرورش و بسط و گسترش میدهد اما روتا اینگونه نیست و از ذهنیت او حالتی زمینی را می توان تعبیر نمود. به بیانی دیگر باید گفت موسیقی فیلم روتا در خدمت سکانس ها و فیلم است و او چیزی را از قبل ساخته و پرداخته نمی کند. روتا پس از دیدن فیلم ها و صحبت و تعامل با کارگردان قطعه مورد نظر را می نوشته و هیچ گونه غلو بیان و پیش فرض ملودیکی برای کارهایش نداشته است.

پس از آن زمانی به ویژگی های آهنگسازان ایتالیایی پرداخت و اظهار داشت: این آهنگسازان اصولا خصلتی که دارند این است که آثارشان بدون لکنت است و از هر گونه پیچیدگی به دور است و همواره در تلاش هستند آثار خود را ساده خلق نمایند.

در بخش بعدی نوبت به تحلیل و تفسیر و پخش بخش هایی از چهار فیلم جاده (۱۹۵۴)، هشت و نیم (۱۹۶۳)، شب های روشن (۱۹۵۷) و پدرخوانده ۱ (۱۹۷۲) رسید و حسن زمانی پیرامون هر بخش صحبت های لازم را اظهار داشت.

پایان بخش نشست ششم موسیقی فیلم بخش پرسش و پاسخ بود که استاد حسن منصوری و تنی چند از حضار سوالات و مباحثی را طرح کردند.